Tinh trùng dị dạng vẫn có thể làm IVF, bởi tỷ lệ hình thái bất thường không phải yếu tố duy nhất quyết định khả năng thụ tinh. Tùy mức độ bất thường về hình thái, số lượng, độ di động của tinh trùng và các yếu tố sinh sản của hai vợ chồng, bác sĩ có thể chỉ định IVF thông thường hoặc ICSI để tăng khả năng thụ tinh. Vì thế, kết quả tinh dịch đồ có tỷ lệ tinh trùng dị dạng cao không đồng nghĩa với việc mất cơ hội có con.
Tinh trùng dị dạng có làm IVF được không?
Câu trả lời là Có. Tinh trùng dị dạng vẫn có thể thực hiện IVF, bởi kết quả tinh dịch đồ có tỷ lệ hình thái tinh trùng bất thường không đồng nghĩa với việc tất cả tinh trùng đều mất khả năng thụ tinh. Trên thực tế, nam giới có tỷ lệ tinh trùng hình thái bình thường thấp vẫn có thể có những tinh trùng đủ khả năng sử dụng cho điều trị hỗ trợ sinh sản.
Khi lựa chọn phương pháp IVF, bác sĩ không chỉ dựa vào hình thái tinh trùng mà sẽ đánh giá tổng thể tinh dịch đồ, bao gồm số lượng, nồng độ, khả năng di động và hình thái tinh trùng, đồng thời xem xét tuổi, dự trữ buồng trứng và các yếu tố sinh sản của người vợ. Từ đó, bác sĩ có thể lựa chọn IVF thông thường hay ICSI phù hợp với tình trạng của từng cặp vợ chồng.

Hình ảnh tinh trùng ở độ phóng đại 10009 (AC) và ảnh chụp SEM (DI).
Ghi chú:
- (A) Tinh trùng bình thường;
- (B) Tinh trùng có bốn đầu;
- (C) Nhuộm xanh anilin axit của tinh trùng; nhân cô đặc ( ), và sự cô đặc khiếm khuyết ( );
- (D) Tinh trùng bình thường cho thấy chiều dài và chiều rộng của đầu (thang đo = 1 μm);
- (E) Đầu thon với chiều rộng thấp (thang đo = 2 μm);
- (F) Tinh trùng có hai không bào lớn trong đầu (thang đo = 1 μm);
- (G) Đầu tròn hai nhân ( ) với hai phần giữa và đuôi nối với một vòng khuyên duy nhất ( ) (thang đo = 2 μm);
- (H) Tinh trùng không có acrosome với phần giữa bất thường giống như sợi dây xoắn (thang đo = 2 μm);
- (I) Tinh trùng bất thường với đầu nhọn (thang đo = 2 μm).
Khi nào tinh trùng dị dạng nên thực hiện ICSI?
Với IVF truyền thống, tinh trùng cần tự di chuyển đến trứng và thực hiện quá trình thụ tinh trong môi trường nuôi cấy. Vì vậy, nếu tinh trùng có bất thường đáng kể về số lượng hoặc khả năng di động, cơ hội thụ tinh có thể bị ảnh hưởng.
ICSI (tiêm tinh trùng vào bào tương noãn) khắc phục một phần hạn chế này bằng cách chuyên viên phôi học lựa chọn một tinh trùng phù hợp và tiêm trực tiếp vào bào tương của trứng. Phương pháp này thường được cân nhắc khi:
- Số lượng hoặc nồng độ tinh trùng rất thấp.
- Tinh trùng di động kém.
- Tỷ lệ tinh trùng có hình thái bình thường thấp, đặc biệt khi đi kèm các bất thường khác của tinh dịch đồ.
- Đã thực hiện IVF trước đó nhưng tỷ lệ thụ tinh thấp hoặc không thụ tinh.
- Cần sử dụng tinh trùng lấy từ mào tinh hoặc tinh hoàn.
Tuy nhiên, chỉ riêng tình trạng tinh trùng dị dạng không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc bắt buộc phải thực hiện ICSI. Quyết định lựa chọn IVF hay ICSI cần dựa trên nguyên nhân vô sinh, kết quả tinh dịch đồ và tiền sử điều trị của cả hai vợ chồng.
>>> Xem thêm: Thai IVF có bị dị tật không? Những kiểm tra mẹ không nên bỏ qua
Tỷ lệ làm IVF thành công khi nam giới có tinh trùng bị dị dạng là bao nhiêu?
Không có một tỷ lệ IVF thành công cố định dành riêng cho trường hợp nam giới có tinh trùng dị dạng. Khả năng thành công của một chu kỳ IVF phụ thuộc vào tổng hợp nhiều yếu tố, trong đó có tuổi và dự trữ buồng trứng của người vợ, chất lượng noãn, đặc điểm tinh trùng, chất lượng phôi, tình trạng tử cung và khả năng tiếp nhận phôi của nội mạc tử cung.
Bác sĩ Vũ Thị Sen - Trung tâm Hiếm muộn và Nam học Công nghệ cao Phương Đông cho biết, rất khó đưa ra một con số chính xác về tỷ lệ IVF thành công chỉ dựa vào tình trạng tinh trùng dị dạng. Hình thái tinh trùng là một trong những thông số được đánh giá trong tinh dịch đồ, nhưng kết quả này cần được xem xét cùng số lượng, khả năng di động của tinh trùng và các yếu tố sinh sản khác của cả hai vợ chồng. Theo hướng dẫn chuyên môn AUA/ASRM, bất thường riêng lẻ về hình thái, số lượng hoặc độ di động của tinh trùng không đủ để dự đoán chính xác khả năng có thai.
Bác sĩ Vũ Thị Sen là một trong những chuyên gia giàu kinh nghiệm và "mát tay" trong lĩnh vực hỗ trợ sinh sản tại Trung tâm Nam học & Hiếm muộn công nghệ cao Phương Đông, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông.
Vì vậy, với các cặp vợ chồng hiếm muộn có liên quan đến tinh trùng bất thường về hình thái, thay vì dựa vào một tỷ lệ thành công chung, nên thăm khám tại cơ sở hỗ trợ sinh sản để đánh giá toàn diện tình trạng của cả hai vợ chồng.
Tinh trùng dị dạng có cần điều trị trước khi làm IVF không?
Không bắt buộc phải điều trị tinh trùng dị dạng về mức bình thường hoàn toàn trước khi làm IVF. Việc có cần điều trị trước hay không phụ thuộc vào nguyên nhân gây bất thường tinh trùng, mức độ ảnh hưởng và kết quả đánh giá sức khỏe sinh sản của hai vợ chồng. Hình thái tinh trùng cũng không nên được xem xét riêng lẻ để quyết định khả năng làm IVF.
Không nhất thiết phải điều trị cho tinh trùng trở về hoàn toàn bình thường rồi mới có thể làm IVF
Nếu phát hiện nguyên nhân có thể điều trị, bác sĩ sẽ ưu tiên xử lý nguyên nhân trước hoặc kết hợp trong quá trình chuẩn bị IVF, chẳng hạn:
- Nhiễm trùng đường sinh dục: điều trị khi có bằng chứng nhiễm trùng.
- Giãn tĩnh mạch tinh: có thể cân nhắc phẫu thuật ở những trường hợp phù hợp.
- Rối loạn nội tiết: điều trị theo nguyên nhân và tình trạng hormone cụ thể.
- Lối sống: bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý, tập luyện đều đặn và tránh để vùng bìu tiếp xúc với nhiệt độ cao kéo dài.
Với vitamin và chất chống oxy hóa như vitamin C, vitamin E, kẽm, selenium hay CoQ10, hiện chưa có đủ bằng chứng để đưa ra một liều dùng cố định áp dụng cho tất cả nam giới có tinh trùng dị dạng. Người bệnh không nên tự bổ sung liều cao mà cần được bác sĩ đánh giá trước.
Một số câu hỏi thường gặp
1. Tinh trùng dị dạng có thể làm IVF bao nhiêu lần?
Không có tiêu chuẩn cụ thể quy định số lần làm IVF tối đa ở vợ chồng hiếm muộn do nguyên nhân tinh trùng dị dạng. Quyết định số lần làm IVF phụ thuộc vào nhiều yếu tố bao gồm số lượng tinh trùng chọn lọc, số phôi tạo được, sức khoẻ người vợ, nguyện vọng của gia đình,...
>>> Xem thêm: Chi phí làm IVF hết bao nhiêu tiền? 7 khoản phí cần chuẩn bị
2. Tại Hà Nội nên làm IVF ở đâu?
Tại Hà Nội, bạn nên chọn trung tâm IVF có đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, phòng LAB đạt chuẩn, kỹ thuật hỗ trợ sinh sản đa dạng và phác đồ cá thể hóa. Trung tâm Hiếm muộn & Nam học công nghệ cao Phương Đông là một lựa chọn đáng tham khảo, với mô hình điều trị DFT 1:1, phòng LAB chuẩn ISO 6, các kỹ thuật như ICSI, PGT, Timelapse và đội ngũ do BS.CKII Phạm Thúy Nga dẫn dắt. Tỷ lệ thành công của mỗi cặp vợ chồng còn phụ thuộc vào độ tuổi và tình trạng sức khỏe. Hãy đặt lịch khám qua hotline 1900 1806 để được tư vấn cụ thể.
Kết bài
Tinh trùng dị dạng không đồng nghĩa với việc không thể làm IVF. Việc lựa chọn IVF thông thường hay ICSI cần được cá thể hóa dựa trên toàn bộ kết quả tinh dịch đồ, nguyên nhân vô sinh, chất lượng noãn và tiền sử điều trị của hai vợ chồng. Đặc biệt, ICSI có vai trò rõ rệt hơn trong các trường hợp yếu tố nam ảnh hưởng đáng kể đến khả năng thụ tinh hoặc từng thất bại thụ tinh với IVF thông thường.