Vật lý trị liệu gãy đầu dưới xương quay: Nguyên tắc & Phương pháp

Xương quay là gì? Chẩn đoán gãy đầu dưới xương quay như thế nào?

Xương quay là một trong hai xương dài của cẳng tay, nằm ở phía ngón cái. Đầu dưới xương quay tham gia tạo nên khớp cổ tay và giữ vai trò quan trọng trong các động tác gập, duỗi, xoay cổ tay cũng như hoạt động cầm nắm của bàn tay.

Gãy đầu dưới xương quay thường xảy ra khi người bệnh bị ngã chống tay với cổ tay duỗi quá mức. Ngoài ra, tai nạn giao thông, tai nạn lao động hoặc chấn thương thể thao cũng có thể gây ra chấn thương gãy xương quay.

Người bị gãy đầu dưới xương quay thường có các biểu hiện đặc trưng như sau:

• Đau vùng cổ tay ngay sau chấn thương.
• Sưng nề quanh cổ tay và bàn tay.
• Khó hoặc không thể cử động cổ tay bình thường.
• Giảm lực cầm nắm.
• Một số trường hợp có biến dạng cổ tay rõ rệt nếu xương gãy bị di lệch.

Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ sẽ kết hợp thăm khám lâm sàng và chỉ định người bệnh chụp X-quang. Hình ảnh X-quang giúp xác định vị trí gãy, mức độ di lệch và các tổn thương phối hợp từ đó hỗ trợ bác sĩ đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.

Nguyên tắc của tập vật lý trị liệu gãy đầu dưới xương quay

Mục tiêu của các bài tập vật lý trị liệu gãy đầu dưới xương quay không đơn thuần là giúp cổ tay cử động trở lại mà còn hỗ trợ toàn bộ quá trình phục hồi sau chấn thương. Theo các bác sĩ chuyên khoa, chương trình tập vật lý trị liệu tay phải được xây dựng dựa trên các nguyên tắc dưới đây:

• Tạo điều kiện thuận lợi cho xương liền đúng vị trí.
• Giảm đau, giảm sưng nề và cải thiện tuần hoàn máu tại vùng tổn thương.
• Hạn chế tình trạng cứng khớp do bất động kéo dài.
• Duy trì sức mạnh cơ vùng cẳng tay, bàn tay và các khớp lân cận.
• Phục hồi khả năng cầm nắm, phối hợp động tác tinh tế của bàn tay.
• Giúp người bệnh sớm quay trở lại sinh hoạt và công việc thường ngày.

Ngoài ra, nguyên tắc cốt lõi là việc tập luyện phải phù hợp với từng giai đoạn hồi phục. Nếu tập quá sớm hoặc quá sức, vùng xương gãy có thể bị ảnh hưởng. Ngược lại, nếu bất động quá lâu, nguy cơ cứng khớp và yếu cơ của người bệnh sẽ tăng lên đáng kể.

Các bài tập vật lý trị liệu sẽ hạn chế tình trạng cứng khớp do bất động kéo dài 

Các phương pháp vật lý trị liệu gãy đầu dưới xương quay

Đối với các trường hợp phải bó bột

Trong giai đoạn bất động

Giai đoạn này thường kéo dài trong thời gian người bệnh đang mang bột cố định. Mặc dù cổ tay chưa thể vận động nhưng điều đó không có nghĩa là phải nằm yên hoàn toàn. Mục tiêu chính của giai đoạn này là giảm sưng, duy trì tuần hoàn máu và ngăn ngừa tình trạng cứng khớp ở các vùng xung quanh.

Người bệnh thường được hướng dẫn tập một trong số các bài tập dưới đây:

Với bệnh nhân bị gãy đầu dưới xương quay trong giai đoạn bất động, bạn nên treo tay cao trong 1 -2 tuần đầu 

Trong giai đoạn sau bất động

Nếu trong giai đoạn bất động, mục đích của các bài tập chủ yếu là giảm đau, tiêu sưng thì sau khi tháo bột, cổ tay thường xuất hiện tình trạng cứng khớp, yếu cơ và giảm lực cầm nắm do đã bất động trong nhiều tuần. Do đó, sau khi cổ tay được tháo bột thì các bài tập sẽ thiên về khuynh hướng hỗ trợ lấy lại khả năng vận động nhanh chóng hơn:

Trong giai đoạn bất động, bạn đã có thể tập tăng sức mạnh bàn tay bằng cách bóp bóng 

Đối với các trường hợp phải phẫu thuật

Với các trường hợp gãy xương phức tạp, phần đầu dưới xương quay bị gãy có thể được cố định bằng nẹp vít hoặc các phương pháp phẫu thuật khác. Đồng thời, chương trình tập vật lý trị liệu gãy đầu dưới xương quay sẽ phải thay đổi sao cho phù hợp với từng giai đoạn sau mổ.

Giai đoạn phẫu thuật 1 - 3 tuần

Trong những tuần đầu sau phẫu thuật, cổ tay vẫn còn sưng đau và chưa thể vận động nhiều. Việc tập vật lý trị liệu trong thời điểm này giúp giảm phù nề, bảo vệ vị trí phẫu thuật và duy trì vận động cho các khớp lân cận.

Người bệnh nên nâng cao tay khi nghỉ ngơi để giảm sưng. Đồng thời, bệnh nhân có thể thực hiện các động tác co duỗi ngón tay, vận động nhẹ nhàng bàn tay và cổ tay theo hướng dẫn của kỹ thuật viên. Bên cạnh đó, việc tập vận động khớp vai và khuỷu tay cũng rất cần thiết để hạn chế cứng khớp do bất động kéo dài.

Ngoài ra, một số trường hợp sẽ được chỉ định đeo nẹp cổ tay trong giai đoạn này để bảo vệ vùng xương đang hồi phục.

Giai đoạn phẫu thuật 4 - 7 tuần

Khi xương và mô mềm đã ổn định hơn, người bệnh có thể bắt đầu các bài tập phục hồi chức năng tích cực hơn nhằm lấy lại khả năng vận động và sức mạnh của cổ tay. Các bài tập thường bao gồm gập - duỗi cổ tay, nghiêng cổ tay sang hai bên và xoay sấp - ngửa cẳng tay. Ban đầu bạn nên tập với biên độ nhỏ, sau đó tăng dần theo khả năng vận động.

Ngoài ra, các bác sĩ có thể cho bệnh nhân tập bóp bóng mềm hoặc các dụng cụ hỗ trợ cầm nắm để tăng sức mạnh cơ bàn tay. Khi cổ tay cải thiện hơn, hãy kết hợp các hoạt động sinh hoạt như cầm bút viết, cài cúc áo, mở nắp chai hoặc nhặt vật nhỏ để phục hồi sự linh hoạt và khéo léo của bàn tay.

Xem thêm: Bài tập vật lý trị liệu viêm quanh khớp vai giúp phục hồi hiệu quả

Có thể nói, tập vật lý trị liệu gãy đầu dưới xương quay là một phần không thể thiếu trong quá trình phục hồi sau chấn thương. Tuy nhiên, thay vì tập quá sức hoặc nóng vội, người bệnh nên tăng dần cường độ vận động theo từng giai đoạn để vừa đảm bảo xương liền tốt vừa đạt hiệu quả phục hồi tối ưu.