Vật lý trị liệu chân vòng kiềng có tác dụng không? Các bài tập phổ biến

Thế nào là chân vòng kiềng? Nguyên nhân gây ra tình trạng chân vòng kiềng

Chân vòng kiềng (chân chữ O) là tình trạng hai đầu gối không thể chạm vào nhau khi đứng thẳng và khép hai bàn chân. Lúc này, cẳng chân tạo thành một khoảng hở nhất định, khiến dáng chân cong ra ngoài thay vì thẳng tự nhiên.

Tình trạng này có thể gặp ở cả trẻ em, người trưởng thành và người cao tuổi. Mức độ vòng kiềng có thể từ nhẹ đến nặng, ảnh hưởng khác nhau đến khả năng vận động và thẩm mỹ. Một số nguyên nhân phổ biến khiến chân bị biến dạng, không giữ được độ thẳng như tự nhiên bao gồm:

• Yếu tố di truyền: Đây là nguyên nhân thường gặp nhất, đặc biệt là khi gia đình bệnh nhân có nhiều người bị chân vòng kiềng. Lúc này, trẻ sơ sinh có thể sinh ra với tình trạng xương cẳng chân bị biến dạng, đôi khi còn kèm theo rối loạn phát triển xương.
• Gãy xương hoặc chấn thương: Nếu xương liền không đúng vị trí sau gãy hoặc chấn thương, trục chân có thể bị lệch khiến chân cong ra ngoài và hình thành chân vòng kiềng.
• Thừa cân, béo phì: Trọng lượng cơ thể quá lớn tạo áp lực lên xương và khớp gối, đặc biệt ở trẻ nhỏ sẽ làm tăng nguy cơ biến dạng trục chân trong quá trình phát triển.
• Thiếu hụt dinh dưỡng: Thiếu canxi, vitamin D hoặc vitamin K khiến xương phát triển không vững chắc, dễ dẫn đến còi xương và các bất thường về hình dạng chân.
• Thói quen sinh hoạt không đúng: Ngồi chữ W, ngồi vắt chéo chân hoặc duy trì tư thế đứng, đi không đúng trong thời gian dài có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của hệ xương khớp và làm tăng nguy cơ chân vòng kiềng.

Xem thêm: Vật lý trị liệu chân cho trẻ sơ sinh khi nào nên áp dụng? Những điều cha mẹ cần biết

Tập vật lý trị liệu là một trong số các phương pháp cải thiện tình trạng chân vòng kiềng 

Khi nào cần áp dụng các phương pháp vật lý trị liệu chân vòng kiềng?

Không phải tất cả trường hợp chân vòng kiềng đều cần can thiệp y khoa. Tuy nhiên, người bệnh nên cân nhắc tập vật lý trị liệu chân vòng kiềng nếu rơi vào một trong số các trường hợp sau đây:

• Chân vòng kiềng gây mất cân đối về dáng đi và tư thế đứng.
• Thường xuyên bị đau mỏi đầu gối, hông hoặc cổ chân khi vận động.
• Chân vòng kiềng xuất hiện sau chấn thương hoặc gãy xương.
• Có dấu hiệu mất cân bằng cơ vùng đùi, hông và cẳng chân.
• Có mong muốn cải thiện khả năng vận động và hỗ trợ chỉnh dáng chân theo hướng tự nhiên
• Được bác sĩ hoặc chuyên viên phục hồi chức năng chỉ định tập luyện.

Đối với người trưởng thành, liệu pháp vật lý trị liệu chủ yếu giúp cải thiện chức năng vận động, tăng sức mạnh cơ và giảm áp lực lên khớp. Hiệu quả nắn chỉnh trục xương còn phụ thuộc vào mức độ biến dạng và nguyên nhân gây bệnh.

Xem thêm: Vật lý trị liệu bàn chân bẹt có hiệu quả không? Các bài tập phổ biến

Các bài tập vật lý trị liệu chân vòng kiềng người lớn

Như đã nhắc đến ở trên, tập vật lý trị liệu chân vòng kiềng là một trong số các phương pháp điều trị mang hiệu quả tích cực giúp đưa xương về vị trí ban đầu và điều chỉnh dáng đi. Dưới đây là một số bài tập vật lý trị liệu đang được áp dụng rộng rãi trên lâm sàng:

Bài tập squat

Squat là bài tập giúp tăng cường sức mạnh cho nhóm cơ đùi trước, đùi sau, cơ mông và khớp gối. Khi thực hiện đúng kỹ thuật, squat hỗ trợ cải thiện khả năng kiểm soát trục chân và giảm áp lực lên khớp gối. Bạn hãy dành thời gian squat 10 - 15 lần/ hiệp và tập ít nhất 2 hiệp/ ngày theo hướng dẫn dưới đây:

• Đứng thẳng, hai chân rộng bằng vai.
• Giữ lưng thẳng, mắt nhìn về phía trước.
• Hạ thấp cơ thể như tư thế ngồi ghế.
• Đùi song song với mặt sàn hoặc thấp hơn nếu có thể.
• Từ từ đứng lên trở lại vị trí ban đầu.

Squat là bài tập hỗ trợ đưa xương về vị trí ban đầu rất tốt cho người bị chân vòng kiềng 

Tập tạ máy và vật lý trị liệu chân vòng kiềng người lớn

Bên cạnh squat, các bài tập với máy tập hoặc dây kháng lực cũng giúp tăng cường sức mạnh cơ đùi trong, cơ mông và cơ hông - những nhóm cơ có vai trò quan trọng trong việc ổn định trục chân. Người bệnh nên tập dưới sự hướng dẫn của kỹ thuật viên phục hồi chức năng hoặc huấn luyện viên có chuyên môn để tránh tập sai tư thế gây chấn thương.

Các bài tập vật lý trị liệu chân vòng kiềng người lớn thường được áp dụng cho bệnh nhân bao gồm:

• Leg Press.
• Leg Extension.
• Hip Abduction.
• Hip Adduction.
• Bài tập với dây kháng lực cho cơ hông.

Nhón chân chữa chân vòng kiềng

Đây cũng là một trong số những bài tập đơn giản giúp tăng sức mạnh cơ bắp chân, cải thiện khả năng giữ thăng bằng và hỗ trợ ổn định khớp cổ chân. Cách tập luyện rất đơn giản, chỉ gồm 4 bước đơn giản và bệnh nhân nên tập nhón chân ít nhất 10 - 15 lần trong mỗi buổi tập theo hướng dẫn:

• Đứng thẳng trên mặt phẳng.
• Từ từ nâng gót chân lên, dồn trọng lượng lên mũi chân.
• Giữ tư thế từ 5 - 10 giây.
• Hạ gót chân xuống chậm rãi.

Xem thêm: Massage chân dành cho ai? Có lợi ích gì? Thực hiện như thế nào?

Sử dụng đai trị liệu chân vòng kiềng

Nếu không muốn tập squat, tập tạ hay nhón chân thì bạn có thể cân nhắc sử dụng đai chỉnh hình hoặc đai hỗ trợ trị liệu. Đây là dụng cụ vật lý trị liệu  thường được sử dụng để hỗ trợ định hướng tư thế chân trong quá trình vận động.

Tuy nhiên, việc sử dụng đai trị liệu chân vòng kiềng là biện pháp hỗ trợ và không thể thay thế hoàn toàn các bài tập phục hồi chức năng. Người bệnh nên sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia chỉnh hình để đạt hiệu quả tốt nhất.

Đeo đai trị liệu cho người chân vòng kiềng cũng có thể được cân nhắc 

Các bài tập vật lý trị liệu khác

Ngoài những bài tập trên, người bị chân vòng kiềng có thể kết hợp thêm các bài tập hỗ trợ như sau:

Các biện pháp khắc phục chân vòng kiềng khác

Bên cạnh vật lý trị liệu, người bệnh có thể tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa để kết hợp điều trị bằng nhiều phương pháp khác nhằm cải thiện tình trạng chân vòng kiềng nhanh chóng hơn:

• Điều chỉnh dáng đi đúng cách.
• Sử dụng lót giày chỉnh hình khi có chỉ định.
• Kiểm soát cân nặng hợp lý.
• Bổ sung đầy đủ canxi, vitamin D và vitamin K.
• Điều trị các bệnh lý xương khớp liên quan.
• Can thiệp phẫu thuật chỉnh trục xương trong những trường hợp biến dạng nặng.

Các phương pháp phòng tránh hội chứng chân vòng kiềng

Đối với trẻ nhỏ

Trẻ em là đối tượng có hệ xương khớp đang trong giai đoạn phát triển nên việc phòng ngừa chân vòng kiềng cần được thực hiện từ sớm. Cha mẹ nên chú ý xây dựng chế độ dinh dưỡng đầy đủ, đặc biệt là ưu tiên bổ sung các thực phẩm giàu canxi, vitamin D và khoáng chất cần thiết cho sự phát triển của xương. Đặc biệt trong 6 tháng đầu đời, nếu có điều kiện, trẻ nên được bú mẹ hoàn toàn để nhận đủ dưỡng chất và tăng cường sức khỏe.

Bên cạnh đó, cha mẹ nên thường xuyên cho em bé tắm nắng, khuyến khích cho bé tắm nắng vào buổi sáng sớm để cơ thể tổng hợp vitamin D tự nhiên và hỗ trợ hấp thu canxi hiệu quả hơn. Đồng thời, các bậc phụ huynh không nên ép trẻ tập đứng hoặc tập đi quá sớm khi hệ xương chưa phát triển hoàn thiện vì có thể làm tăng áp lực lên khớp gối và cẳng chân.

Ngoài ra, việc hướng dẫn trẻ ngồi đúng tư thế, hạn chế các thói quen như ngồi chữ W, ngồi quỳ gối hoặc vắt chéo chân trong thời gian dài cũng rất quan trọng. Việc theo dõi dáng đi, tư thế đứng và sự phát triển của hai chân sẽ giúp cha mẹ phát hiện các dấu hiệu sớm của chân vòng kiềng (nếu có). 

Các bậc phụ huynh nên tích cực cho bé đi tắm ánh nắng mặt trời vào sáng sớm 

Đối với người lớn

Khác với trẻ em, việc phòng ngừa chân vòng kiềng tập trung vào chế độ dinh dưỡng thì đối với người trưởng thành, bạn phải duy trì cân nặng hợp lý để giảm áp lực lên khớp gối và chi dưới. Tình trạng thừa cân, béo phì kéo dài có thể khiến trục chân lệch nhiều hơn và làm tăng nguy cơ thoái hóa khớp.

Hơn nữa, dù bận rộn nhưng bạn hãy cố gắng duy trì thói quen tập thể dục. Tùy tình trạng sức khỏe mà bạn có thể chọn các môn thể thao nhẹ nhàng như đi bộ, bơi lội, yoga hoặc các bài tập tăng cường sức mạnh cơ vùng hông, đùi và cẳng chân. Những bài tập này có lợi ích rất lớn trong cải thiện khả năng giữ thăng bằng, hỗ trợ ổn định khớp và giảm áp lực lên đầu gối.

Điều quan trọng nhất là chúng ta phải chú ý điều chỉnh tư thế sinh hoạt hằng ngày, tránh đứng lệch trọng tâm, ngồi vắt chéo chân hoặc duy trì một tư thế quá lâu. Cuối cùng, việc bổ sung đầy đủ canxi, vitamin D và các vi chất cần thiết thông qua chế độ ăn uống khoa học cũng cần lưu tâm để duy trì mật độ xương khỏe mạnh.

Nhìn chung, tập vật lý trị liệu chân vòng kiềng là giải pháp hỗ trợ hiệu quả giúp cải thiện tư thế, tăng sức mạnh cơ bắp và nâng cao khả năng vận động cho người bệnh. Việc tập luyện đúng cách kết hợp cùng chế độ dinh dưỡng khoa học và lối sống lành mạnh sẽ góp phần giảm áp lực lên khớp, hạn chế biến chứng và cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống.