Để trở lại cuộc sống sinh hoạt bình thường sau chấn thương khớp vai hay các bệnh lý về vai nguy hiểm khác thì bên cạnh điều trị bằng thuốc và phẫu thuật, người bệnh cần duy trì tập các bài tập vật lý trị liệu khớp vai phù hợp, theo đúng chỉ định của bác sĩ.
Quyết định có nên tập vật lý trị liệu khớp vai hay không còn phụ thuộc vào chỉ định của bác sĩ chuyên khoa và tình trạng sức khỏe của bệnh nhân. Về lý thuyết, các bài tập phục hồi chức năng giúp tăng cường sức mạnh cho những nhóm cơ quanh khớp vai như cơ delta, cơ thang, cơ trên gai, cơ dưới gai, cơ dưới vai hay cơ nhị đầu cánh tay. Khi các nhóm cơ này khỏe hơn, khớp vai sẽ được nâng đỡ tốt hơn, từ đó giảm áp lực lên các cấu trúc bị tổn thương và cải thiện khả năng vận động.
Bên cạnh đó, các bài tập kéo giãn còn giúp giảm tình trạng co cứng cơ, tăng độ linh hoạt của khớp và cải thiện biên độ vận động. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với những người bị đông cứng khớp vai, đau khớp vai kéo dài hoặc sau thời gian phải bất động do chấn thương.
Ngoài ra, lý do khiến hiện nay các bài tập vật lý trị liệu khớp vai còn được khuyến khích cho bệnh nhân bởi nó còn mang lại nhiều lợi ích như:
Các động tác vật lý trị liệu được khuyến khích cho người bị đau hoặc đang phục hồi sau chấn thương khớp vai
Không phải bệnh nhân nào có chấn thương hoặc bệnh lý khớp vai nào cũng nên tập vật lý trị liệu và không phải bệnh nhân nào cũng có thể tập luyện theo các bài tập giống nhau. Việc lựa chọn các bài tập sẽ được các bác sĩ hoặc kỹ thuật viên lựa chọn dựa trên tình trạng sức khỏe của từng bệnh nhân. Dưới đây là một số bài tập thường được áp dụng.
Đây là bài tập cơ bản thường được chỉ định trong giai đoạn đầu phục hồi chức năng khớp vai. Động tác đung đưa nhẹ nhàng giúp giảm tình trạng cứng khớp, tăng tuần hoàn máu và hỗ trợ duy trì biên độ vận động mà không tạo áp lực quá lớn lên khớp vai.
Người bệnh chỉ cần đứng cạnh bàn hoặc ghế chắc chắn, dùng tay lành làm điểm tựa và hơi cúi người về phía trước, sau đó bạn thả lỏng hoàn toàn đôi tay. Tiếp theo, hãy từ từ đung đưa cánh tay ra trước - ra sau, sang hai bên và xoay tròn theo hình vòng cung như chuyển động của con lắc. Mỗi hướng thực hiện khoảng 10 - 15 lần. Trong quá trình tập, bạn hãy giữ vai thư giãn và không cố gắng dùng lực nâng cánh tay.
Ngoài bài tập con lắc, các kỹ thuật viên cũng hay hưỡng dẫn bệnh nhân động tác kéo căng cánh tay qua ngực. Lý do là các động tác này hỗ trợ kéo giãn các cơ phía sau vai, cải thiện độ linh hoạt của khớp và giảm cảm giác căng cứng vùng vai sau thời gian bất động.
Bạn có thể đứng hoặc ngồi thẳng người. Dùng tay lành giữ cánh tay bên tập và nhẹ nhàng kéo ngang qua trước ngực đến khi cảm nhận được cảm giác căng nhẹ ở vùng vai. Giữ tư thế khoảng 20 - 30 giây rồi thả lỏng và thực hiện từ 3 - 5 lần mỗi bên. Lưu ý không kéo trực tiếp vào khuỷu tay và không thực hiện quá mạnh gây đau.
Kéo căng tay là một trong số các bài tập vật lý trị liệu được gợi ý cho người muốn phục hồi chức năng vùng vai
Xoay vai ngoài cũng là một trong số các bài tập phục hồi chức năng sau chấn thương khớp vai rất tốt, đặc biệt là nhóm cơ chóp xoay, đồng thời cải thiện khả năng đưa tay ra ngoài và lên cao.
Bệnh nhân hãy đứng thẳng, khuỷu tay gập khoảng 90 độ và áp sát thân người. Hai tay cầm hai đầu một cây gậy hoặc khăn dài. Tiếp theo, gợi ý bạn dùng tay lành đẩy nhẹ để cẳng tay bên tập xoay dần ra ngoài. Giữ tư thế khoảng 20 - 30 giây rồi trở về vị trí ban đầu.
Lưu ý: Động tác cần được thực hiện chậm rãi, tránh xoay người hoặc nhấc vai lên trong quá trình tập.
Các động tác kéo tay ra sau khi đứng cũng góp phần tăng độ linh hoạt cho khớp vai, đồng thời tăng cường hoạt động của nhóm cơ vùng lưng trên và bả vai. Cách tập cũng rất đơn giản, bạn hãy đứng thẳng và sử dụng dây đàn hồi có lực kéo nhẹ.
Hai khuỷu tay áp sát thân người, bàn tay giữ hai đầu dây. Sau đó, từ từ kéo hai tay ra phía sau cho đến khi cảm nhận được vùng vai và lưng trên căng nhẹ. Tiếp theo, bạn iữ vài giây rồi trở về vị trí ban đầu và thực hiện khoảng 10 - 15 lần mỗi buổi tập.
Xem thêm: Viêm quanh khớp vai - Dấu hiệu nhận biết và cách điều trị
Bên cạnh các động tác kể trên, các động tác co duỗi khớp vai cũng giúp cải thiện khả năng vận động của khớp vai theo nhiều hướng khác nhau, đồng thời tăng cường sức mạnh cho các cơ quanh khớp.
Bạn có thể nằm sấp trên giường hoặc bàn tập, để một tay buông thõng xuống dưới. Tay cầm một quả tạ nhẹ từ 1 - 3 kg nếu được phép. Sau đó, bạn nên từ từ đưa tay ra trước, ra sau hoặc sang hai bên trong khả năng cho phép rồi trở về vị trí ban đầu. Mỗi động tác thực hiện từ 5 - 10 lần.
Nếu xuất hiện đau tăng lên rõ rệt, cần giảm biên độ vận động hoặc tạm ngừng tập và tham khảo ý kiến chuyên môn.
Co duỗi khớp vai có tác dụng cải thiện khả năng vận động của khớp vai
Ngoài những bài tập trên, người bệnh còn có thể được hướng dẫn thực hiện các bài tập như xoay vai trong, xoay vai ngoài với khuỷu tay gấp vuông góc, kéo tay nằm, kéo căng cơ thang, tập xương bả vai hoặc các bài tập tăng sức mạnh cơ vai bằng dây đàn hồi và tạ nhẹ.
|
Bài tập |
Hướng dẫn thực hiện |
|
Kéo tay ra sau khi đứng |
Đứng đối diện tường, cách khoảng một bước chân. Hai tay cầm vào tay cầm gắn dây đàn hồi ở độ cao ngang hông. Giữ cánh tay áp sát thân người, khuỷu tay gập khoảng 90 độ. Từ từ kéo hai tay ra phía sau đến giới hạn có thể, giữ khoảng 30 giây rồi thả lỏng. |
|
Xoay vai ngoài với tay gấp |
Đứng đối diện tường, hai tay cầm dây đàn hồi. Dang hai cánh tay ngang vai, khuỷu tay gập 90 độ. Từ từ đưa cẳng tay lên trên qua đầu trong khi cánh tay vẫn giữ ngang vai. Giữ tư thế khoảng 30 giây rồi trở về vị trí ban đầu. |
|
Xoay vai trong với khuỷu tay gấp vuông góc |
Đứng nghiêng người vuông góc với tường. Tay gần tường cầm dây đàn hồi, cánh tay áp sát thân người và khuỷu tay gập 90 độ. Kéo bàn tay từ phía trước bụng vào sát thành bụng đến mức tối đa, giữ vài giây rồi trở về vị trí ban đầu. Thực hiện tương tự với bên còn lại. |
|
Xoay vai ngoài với khuỷu tay gấp vuông góc |
Đứng vuông góc với tường, tay phía ngoài cầm dây đàn hồi. Giữ cánh tay áp sát thân người, khuỷu tay gập 90 độ. Từ từ kéo bàn tay ra phía ngoài xa cơ thể đến mức có thể rồi trở về vị trí ban đầu. Lặp lại với bên đối diện. |
|
Gập duỗi khuỷu tay |
Đứng thẳng, một tay cầm tạ nhẹ 1 - 3 kg, cánh tay áp sát thân người. Từ từ gập khuỷu tay để nâng tạ lên gần vai, sau đó hạ xuống chậm rãi. Thực hiện khoảng 5 lần rồi đổi bên. |
|
Kéo căng cơ thang |
Một tay chống lên ghế để tạo điểm tựa. Tay còn lại cầm tạ nhẹ, để thẳng xuống dưới. Từ từ đưa cánh tay ra trước, ra sau, sang trong và sang ngoài theo khả năng vận động của vai. Thực hiện khoảng 5 lần rồi đổi bên. |
|
Tập xương vai |
Nằm sấp, đặt gối dưới trán. Hai tay duỗi thẳng dọc theo thân người. Từ từ nâng hai vai và hai xương bả vai lên khỏi mặt giường, giữ vài giây rồi hạ xuống. Thực hiện khoảng 5 lần. |
|
Co duỗi khớp vai |
Nằm sấp trên bàn tập hoặc giường cao, một tay buông tự do xuống cạnh bàn và cầm tạ nhẹ. Đưa cánh tay dao động nhẹ từ trước ra sau, sau đó từ trong ra ngoài. Thực hiện khoảng 5 lần rồi đổi bên. |
|
Xoay vai lên và xuống theo tư thế nằm |
Nằm ngửa. Đưa một cánh tay dang ngang 90 độ so với thân người, khuỷu tay gập 90 độ. Từ từ xoay cẳng tay lên phía đầu rồi xoay xuống phía chân nhưng vẫn giữ góc vuông ở khuỷu tay. Thực hiện khoảng 5 lần mỗi bên. |
|
Xoay ngoài vai theo tư thế nằm nghiêng |
Nằm nghiêng, tay phía trên cầm tạ nhẹ. Giữ khuỷu tay áp sát thân người và gập 90 độ. Từ từ xoay cẳng tay lên trên ra xa bụng đến mức có thể, sau đó hạ xuống chậm rãi. Thực hiện khoảng 5 lần rồi đổi bên. |
Để quá trình phục hồi đạt hiệu quả tốt và hạn chế nguy cơ chấn thương, người bệnh cần lưu ý các điểm quan trọng như sau:
Xem thêm: Trật khớp vai - Những dấu hiệu liên quan và cách điều trị bệnh hiệu quả
Nhìn chung, tập vật lý trị liệu khớp vai đúng cách là một phần quan trọng trong quá trình phục hồi sau chấn thương hoặc các bệnh lý vùng vai. Về phí người bệnh, bạn nên duy trì luyện tập đều đặn, đúng kỹ thuật và phù hợp với từng giai đoạn để giúp cải thiện vận động và sớm trở lại các hoạt động sinh hoạt hằng ngày.
BỆNH VIỆN ĐA KHOA PHƯƠNG ĐÔNG
Địa chỉ: Số 9, Phố Viên, Phường Đông Ngạc, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Tổng đài tư vấn: 19001806
Website: https://benhvienphuongdong.vn
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, vui lòng liên hệ với Bác sĩ, Dược sĩ hoặc chuyên viên y tế để được tư vấn cụ thể.
Siêu âm trị liệu có tác dụng nhiệt, cơ học và sinh học nên hỗ trợ rất tích cực trong điều trị các bệnh lý cơ xương khớp và phục...
