Bệnh tăng nhãn áp là gì?
Tăng nhãn áp là tình trạng áp lực bên trong mắt cao hơn mức bình thường, khiến mắt bị căng tức và có nguy cơ tổn thương dây thần kinh thị giác. Bình thường, bên trong mắt luôn sản xuất ra một lượng dịch trong suốt gọi là thủy dịch.
Lượng dịch này sẽ thoát ra ngoài theo hệ thống dẫn lưu để giữ áp lực mắt ổn định. Tuy nhiên, khi thủy dịch không thoát kịp, lượng nước bị ứ lại quá nhiều sẽ làm áp lực nội nhãn tăng lên, gây ra hiện tượng tăng nhãn áp.
Áp lực mắt khỏe mạnh thường nằm trong khoảng 11–21 mmHg. Nếu kết quả đo áp lực mắt của bạn cao hơn 21 mmHg trong nhiều lần kiểm tra, ở một hoặc cả hai mắt, bác sĩ sẽ nghi ngờ bạn đang gặp vấn đề tăng nhãn áp. Tình trạng này có thể xảy ra ở một bên mắt hoặc cả hai bên, tùy theo mức độ và nguyên nhân gây bệnh.
Ngoài ra, bệnh lý còn có tên gọi khác là cườm nước, thiên đầu thống,... đây là nhóm rối loạn mắt khiến tổn thương thần kinh thị giác. Người bệnh có thể mất đi mô thần kinh kéo theo mất thị lực. Thần kinh thị giác là một bó khoảng 1 triệu sợi thần kinh riêng lẻ chuyển tín hiệu thị giác mắt đến não. Lưu ý rằng, bệnh diễn biến nặng có thể gây tổn thương đến bộ thần kinh thị giác và các sợi thần kinh.

Bệnh còn có tên gọi khác là cườm nước, thiên đầu thống
Các loại bệnh tăng nhãn phổ biến
Để bệnh nhân hiểu rõ hơn về bệnh lý này, sau đây là các nhóm bệnh được y khoa ghi nhận:
Tăng nhãn áp góc mở
Đây là bệnh phổ biến, chiếm 90% những người mắc bệnh. Được gọi là "góc mở" do góc thoát vẫn mở rộng và bị tắc nghẽn bên trong các ống thoát thủy dịch. Tình trạng bệnh xuất hiện từ từ, có thể bệnh nhân không nhận thấy bất cứ triệu chứng nào.

Tăng nhãn áp góc mở là bệnh phổ biến, chiếm 90% những người mắc bệnh
Tăng nhãn áp góc đóng
Bệnh xuất hiện rất nhanh và cần phải được can thiệp y tế khẩn cấp. Thường xảy ra ở những người có góc thoát hẹp, đôi khi đóng hoàn toàn làm cho chất lỏng không thoát ra được ngoài mắt nên khiến cho áp lực bên trong tăng lên nhanh chóng. Nếu như xuất hiện tình trạng đau mắt nghiêm trọng, buồn nôn, giảm thị lực hãy nhờ y tế trợ giúp ngay lập tức.
Căng thẳng mức bình thường
Bất thường này xảy ra khi áp lực ở mắt là bình thường nhưng vẫn bị tổn thương thần kinh thị giác. Có thể bệnh nhân rất nhạy cảm với việc tăng nhẹ áp suất, hoặc do lưu lượng máu thấp ảnh hưởng đến thần kinh thị giác.
Tăng nhãn áp bẩm sinh
Đây là tình trạng hiếm gặp xuất hiện ở trẻ nhỏ, xảy ra khi các kênh thoát nước trong mắt không phát triển đúng cách từ khi còn trong bụng mẹ. Mắt của bé bị đục và lớn hơn bình thường, hầu hết các bé sẽ được phẫu thuật sớm để có được thị lực bình thường.

Mắt của bé bị đục và lớn hơn bình thường khi tăng nhãn áp
Nguyên nhân gây bệnh tăng nhãn áp
Đến nay, người ta vẫn chưa tìm ra được nguyên nhân gây bệnh nhưng nếu như được chẩn đoán và điều trị sớm có thể kiểm soát được bệnh. Tuy nhiên, một khi thị lực đã mất sẽ không thể phục hồi, có nhiều lý thuyết về nguyên nhân gây bệnh được đưa ra nhưng chưa nhận định được chính xác.
Theo đó, bệnh thường có liên quan đến sự gia tăng áp suất chất lỏng trong mắt, nguyên nhân khác gồm thiếu máu cung cấp cho dây thần kinh. Cụ thể:
[Html=nguyen-nhan-gay-tang-nhan-ap]

Theo đó, bệnh thường có liên quan đến sự gia tăng áp suất chất lỏng
Ai dễ bị tăng nhãn áp
Một số người có nguy cơ cao hơn mắc bệnh cao hơn, đặc biệt nếu không kiểm tra mắt định kỳ. Đây là những đối tượng dễ tiến triển thành Glôcôm và mất thị lực vĩnh viễn nếu không được khám và theo dõi sức khoẻ mắt định kỳ:
- Người bị cao huyết áp hoặc hạ huyết áp.
- Bệnh nhân tiểu đường.
- Người cận thị nặng.
- Giác mạc trung tâm mỏng.
- Có chảy máu ở đầu dây thần kinh thị giác.
- Hội chứng phân tán sắc tố (sắc tố bong ra và chặn thủy dịch).
- Hội chứng giả tróc bao (PXF) – protein tích tụ gây nghẽn.
- Người trên 40 tuổi.
- Có tiền sử gia đình mắc tăng nhãn áp.
- Người từng chấn thương mắt hoặc từng phẫu thuật mắt.
- Người sử dụng thuốc steroid dài ngày.
Những biểu hiện của tăng nhãn áp là gì?
Triệu chứng của bệnh thường không rõ ràng và khó phát hiện. Hơn nữa, để xác định được triệu chứng của bệnh lý về mắt này, còn tùy thuộc vào loại bệnh mà người bệnh mắc phải:
Tăng nhãn áp góc mở (COAG)
Loại bệnh này không xuất hiện bất cứ triệu chứng nào cho đến khi thị lực của người bệnh đã suy giảm đáng kể. Dấu hiệu bệnh thường xuất hiện các điểm mù loang lổ tại thị giác bên ngoài hoặc là trung tâm thường xuyên ở hai mắt. Khi bệnh diễn biến nặng, tầm nhìn đường hầm (chỉ nhìn thấy phần trung tâm như nhìn qua đường hầm) sẽ xuất hiện.

Loại bệnh này không xuất hiện triệu chứng nào cho đến khi thị lực giảm
Tăng nhãn áp góc đóng
Đây là tình trạng hiếm gặp hơn và chủ yếu xuất hiện những triệu chứng cấp tính. Bệnh nhân xuất hiện những cơn đau mắt dữ dội cùng những dấu hiệu khác đó là mắt đỏ, đau đầu liên tục, buồn nôn, tầm nhìn mờ, sương mù hoặc là những quầng sáng như cầu vồng. Bệnh cần có sự can thiệp y tế kịp thời để tránh mất thị lực vĩnh viễn. Tuy nhiên, ngay cả khi được điều trị vẫn có khoảng 15% bệnh nhân bị mù ít nhất một mắt trong vòng 20 năm.
Triệu chứng tăng nhãn áp ở trẻ
Những trẻ sơ sinh mắc bệnh thường xuất hiện các triệu chứng của áp lực trong mắt tăng cao đó là:
- Rất nhạy cảm với ánh sáng và mí mắt co thắt.
- Nước mắt chảy liên tục.
- Kích thước tròng đen của mắt to hơn so với bình thường.
- Bé thường xuyên dụi mắt, nheo mắt hoặc nhắm mắt giữ yên trong một khoảng thời gian.

Rất nhạy cảm với ánh sáng và mí mắt co thắt ở trẻ
Triệu chứng thứ phát
Các triệu chứng tăng nhãn áp thứ phát phụ thuộc theo lý do khiến cho áp lực nội nhãn tăng lên. Ví dụ viêm trong mắt có thể thấy xuất hiện quầng sáng còn đục thủy tinh thể có thể khiến cho tầm nhìn càng trở nên tồi tệ. Nếu như bị chấn thương ở mắt, đục thủy tinh thể hoặc viêm mắt bác sĩ sẽ thường xuyên kiểm tra để phòng ngừa tăng nhãn áp.
Điều trị tăng nhãn áp như thế nào?
Sau khi biết được nguyên nhân và triệu chứng của bệnh tăng nhãn áp là gì, bệnh nhân cần hiểu rõ các phương pháp điều trị bệnh.
Chẩn đoán bệnh
Để xác định bạn có mắc bệnh hay không, bác sĩ sẽ tiến hành thăm khám mắt toàn diện. Trước tiên, bạn sẽ được kiểm tra thị lực bằng bảng chữ và soi cấu trúc phía trước mắt (giác mạc, mống mắt, tiền phòng, thủy tinh thể) bằng đèn khe tức một loại kính hiển vi chuyên dụng dành cho mắt.
Nếu có dấu hiệu nghi ngờ, bác sĩ sẽ chỉ định thêm một số xét nghiệm chuyên sâu bao gồm:
- Đo độ dày giác mạc: Bác sĩ dùng đầu dò siêu âm chạm nhẹ lên giác mạc để đo độ dày và đánh giá chính xác hơn tình trạng mắt của bạn.
- Đo áp lực nội nhãn: Đây là xét nghiệm cốt lõi để kiểm tra áp lực bên trong mắt. Bạn sẽ được đo nhiều lần, có thể ở các thời điểm khác nhau trong ngày vì áp lực nội nhãn thay đổi theo giờ. Việc đo lặp lại giúp bác sĩ có cơ sở xác định tình trạng ổn định của áp lực mắt.
- Đo thị trường (kiểm tra tầm nhìn ngoại vi): Bài kiểm tra này giúp bác sĩ phát hiện xem dây thần kinh thị giác có bị tổn thương hay không. Bạn sẽ ngồi trước máy đo thị trường tự động và làm theo hướng dẫn.
- Nếu nguy cơ thấp, bạn chỉ cần kiểm tra mỗi năm một lần.
- Nếu nguy cơ cao, bác sĩ có thể yêu cầu kiểm tra lại sau 2 tháng.
- Chụp cắt lớp OCT: Đây là phương pháp không xâm lấn, sử dụng ánh sáng để chụp lại hình ảnh chi tiết phía sau mắt. OCT giúp bác sĩ đánh giá dây thần kinh thị giác và lớp sợi thần kinh – bộ phận rất dễ bị tổn thương khi áp lực mắt tăng cao.

Bạn sẽ được đo áp lực nội nhãn để chẩn đoán các bất thường ở mắt
Điều trị tăng nhãn áp
Khi nắm rõ được nguyên nhân và phân loại bệnh, theo đó bác sĩ sẽ tiến hành xây dựng phác đồ điều trị hiệu quả cho bệnh nhân:
Điều trị dùng thuốc
Trong hầu hết các trường hợp, bác sĩ sẽ ưu tiên điều trị tăng nhãn áp bằng thuốc nhỏ mắt. Mỗi loại thuốc có cách hoạt động khác nhau, nhưng đều hướng đến cùng mục tiêu là giảm áp lực trong mắt bằng cách:
- Giảm lượng thủy dịch được tạo ra, hoặc
- Tăng đường thoát của thủy dịch ra khỏi mắt.
Các nhóm thuốc thường dùng gồm:
- Prostaglandin hỗ trợ tăng thoát lưu thủy dịch.
- Thuốc beta có tác dụng giảm thủy dịch mà mắt sản xuất.
- Thuốc alpha-adrenergic uống 2–3 lần/ngày, vừa giảm tiết thủy dịch vừa tăng khả năng dẫn lưu.
- Thuốc ức chế carbonic anhydrase đem lại hiệu quả giảm tiết thủy dịch.
- Thuốc co mạch hoặc thuốc cholinergic dùng 4 lần/ngày, hỗ trợ mở góc thoát lưu.
Trong quá trình dùng thuốc, một số người có thể gặp cảm giác đỏ mắt, cay mắt hoặc kích ứng nhẹ. Đây là tác dụng phụ có thể gặp và thường được cải thiện sau một thời gian dùng thuốc. Nếu thuốc không mang lại hiệu quả như mong đợi, bác sĩ sẽ cân nhắc phương án điều trị tiếp theo.
Dùng phương pháp mổ
Phẫu thuật hoặc laser thường không phải lựa chọn đầu tiên trong điều trị bởi phương pháp này luôn đi kèm với một số rủi ro. Tuy nhiên, chúng có thể cần thiết trong những trường hợp như sau:
- Không đáp ứng tốt với thuốc nhỏ mắt
- Bị kích ứng hoặc không thể dùng thuốc lâu dài
Khi đó, bác sĩ Chuyên khoa Mắt có thể xem xét các phương pháp laser hoặc phẫu thuật để tạo đường thoát lưu mới, giúp thủy dịch lưu thông tốt hơn và giảm áp lực trong mắt.

Bác sĩ sẽ tiến hành phẫu thuật khi bệnh trở nặng
Điều trị bằng laser
Hiện nay, có nhiều cơ sở y tế phát triển và nâng cấp những trang thiết bị hiện đại. Các bác sĩ thường lựa chọn phương pháp mổ Laser bởi sự nhanh chóng và hiệu quả của nó. Đây là một cải tiến đột phá trong ngành dịch vụ y khoa thay vì dùng can thiệp dao kéo như thông thường.
Phương pháp này dùng tia laser để chiếu vào một khu vực nhất định trong mắt để tiến hành điều trị bệnh. Những ca mổ tăng nhãn áp chỉ mất từ 15 - 20 phút và biến chứng xảy ra theo thống kê là rất ít.
Người bệnh sau khi được mổ tăng nhãn áp bằng laser cần phải đi khám lại bệnh sau khoảng từ 2-5 năm hoặc đi khám định kỳ nếu có điều kiện. Bởi đây là điều quan trọng do nếu như bệnh chưa được điều trị tận gốc sẽ âm thầm phát triển và bệnh nhân sẽ dần mất đi thị lực.
Biện pháp phòng ngừa tăng nhãn áp là gì?
Những bước tự chăm sóc mắt có thể giúp bạn phát hiện bệnh tăng nhãn áp ở giai đoạn đầu dễ dàng hơn nhờ đó có thể ngăn ngừa mất thị lực hoặc là làm chậm tiến trình của của bệnh.
Đi kiểm tra mắt thường xuyên
Việc thực hiện kiểm tra mắt thường xuyên sẽ giúp bạn phát hiện bệnh tăng nhãn áp trong giai đoạn đầu trước những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra. Theo đó, bạn nên khám mắt theo lịch cụ thể như sau:
- Sau 5 đến 10 năm nếu như ở độ tuổi dưới 40.
- Từ 2-4 năm nếu như bạn ở độ tuổi từ 40 đến 54.
- Từ 1 đến 3 năm nếu như ở độ tuổi từ 55 đến 64.
- Trên 65 tuổi nên đi khám mắt sau từ 1 đến 2 năm.
- Với những người có nguy cơ cao mắc tăng nhãn áp, bạn cần phải thực hiện sàng lọc thường xuyên hơn và tham vấn ý kiến của bác sĩ để có lịch khám cụ thể phù hợp với bản thân.

Việc thực hiện kiểm tra mắt thường xuyên sẽ giúp bạn phát hiện bệnh
Tìm hiểu về tiền sử bệnh về mắt gia đình
Theo các chuyên gia, bệnh tăng nhãn áp có xu hướng di truyền. Do đó, người thân mắc bệnh này cần phải thực hiện quá trình sàng lọc thường xuyên hơn. Từ đó, có thể phát hiện sớm và khắc phục kịp thời, giúp giữ cho đôi mắt sáng khỏe.
Tập thể dục
Việc thường xuyên tập thể dục thường xuyên, vừa phải có thể giúp ngăn ngừa bệnh tăng nhãn áp bằng cách giảm áp lực tại mắt. Thực hiện theo chỉ định của bác sĩ nhãn khoa để có được quá trình tập luyện phù hợp.
Nhỏ mắt thường xuyên
Biện pháp phòng ngừa tăng nhãn áp là gì? Dùng thuốc nhỏ mắt tăng nhãn áp có thẻ giúp làm giảm đáng kể nguy cơ gia tăng áp lực mắt, tiến triển nặng thành bệnh tăng nhãn áp. Để đạt hiệu quả tốt nhất, cần thực hiện theo đúng chỉ định của bác sĩ, kể cả khi chưa xuất hiện triệu chứng của bệnh.
Đeo kính bảo vệ mắt
Chấn thương mắt có thể gây ra tăng nhãn áp thứ phát, do đó, bệnh nhân cần đeo kính bảo vệ mắt khi dùng những dụng cụ điện hoặc chơi những môn thể thao đòi hỏi tốc độ cao.

Bệnh nhân cần đeo kính bảo vệ mắt khi dùng những dụng cụ điện
Những câu hỏi thường gặp của tăng nhãn áp
Bên cạnh những thông tin trên, rất nhiều bệnh nhân còn băn khoăn bị tăng nhãn áp là gì và những vấn đề liên quan khác. Bệnh viện Phương Đông xin giải đáp câu hỏi thường gặp về bệnh như:

Khám và điều trị mắt kịp thời tại cơ sở y tế uy tín
Bị mắc bệnh tăng nhãn áp có chữa được không?
Đến nay chưa có bất cứ phương pháp nào có thể chữa khỏi hoàn toàn bệnh do dây thần kinh thị giác tổn thương không khôi phục được. Tuy nhiên, bạn cũng không cần quá lo lắng nếu như phát hiện được sớm bệnh, điều trị đúng cách có thể bảo vệ được thị lực, ngăn chặn mù lòa.
Tăng nhãn áp kiêng ăn gì?
Những người mắc bệnh tăng nhãn áp, nên kiêng những thực phẩm sau đây:
- Chất béo bão hòa và chuyển hóa: Do tăng cholesterol máu khiến thần kinh thị giác tổn thương.
- Tinh bột, đường: Làm tăng huyết áp và áp lực trong mắt nhưng đây là chất cần thiết nên bổ sung ở dạng carbohydrate phức tạp.
- Cà phê: Tăng sản xuất thủy dịch gây áp lực cho mắt.
- Bia rượu, thuốc lá.
Tăng nhãn áp có phải là cận thị?
Tăng nhãn áp và cận thị là 2 bệnh lý hoàn toàn khác nhau, mức độ nguy hiểm của tăng nhãn áp cao hơn nhiều do người bệnh phải đối mặt với nguy cơ bị mù lòa. Nếu như không điều trị kịp thời có thể mù đến 40% trong khi cận thị có thể điều trị khỏi.

Tăng nhãn áp và cận thị là 2 bệnh lý hoàn toàn khác nhau cần phân biệt
Như vậy, bài viết đã chia sẻ những thông tin về tăng nhãn áp là gì cũng như nguyên nhân, phương pháp điều trị kịp thời. Đến Bệnh viện Đa Khoa Phương Đông để thăm khám sức khỏe nhãn khoa, kết quả chính xác và phương pháp điều trị phù hợp.