Đốt sóng cao tần là gì? Ứng dụng của RFA trong điều trị ung thư thế nào?

Mục đích của phương pháp đốt sóng cao tần 

Ban đầu, đốt sóng cao tần (Radiofrequency Ablation - RFA) được ứng dụng chủ yếu trong điều trị các cơn đau mãn tính, điển hình như đau lưng dưới kéo dài. Tuy nhiên, với sự phát triển của y học hiện đại, phương pháp này hiện đã được mở rộng chỉ định trong điều trị ung thư, đặc biệt là tiêu diệt các khối u tại chỗ.

Dù mang lại hiệu quả tích cực, RFA thường được sử dụng như một phương pháp điều trị bổ trợ, thay vì đóng vai trò điều trị chính trong ung thư. Kỹ thuật này chủ yếu được áp dụng nhằm kiểm soát tại chỗ các tế bào ung thư, giúp giảm triệu chứng, cải thiện chất lượng cuộc sống và hạn chế sự tiến triển của bệnh.

Ngoài ra, đốt sóng cao tần còn được xem là giải pháp thay thế phù hợp cho những bệnh nhân không đủ điều kiện phẫu thuật, chẳng hạn như người có bệnh lý nền phức tạp hoặc thể trạng không cho phép can thiệp ngoại khoa.

Sóng cao tần tạo ra nhiệt tại vùng được điều trị, làm phá hủy các mô bệnh lý mà không ảnh hưởng đến các mô lành xung quanh

Một số loại ung thư có thể được điều trị bằng phương pháp RFA bao gồm:

• Ung thư gan
• Ung thư tuyến tụy
• Ung thư thận
• Ung thư vú
• Ung thư xương
• Ung thư phổi
• Ung thư tuyến giáp
• Ung thư tuyến thượng thận. 

Ai có thể được chỉ định đốt sóng cao tần?

Đốt sóng cao tần (RFA) không phải là phương pháp điều trị ung thư đóng vai trò chủ đạo trong mọi trường hợp. Tuy nhiên, kỹ thuật này được đánh giá là lựa chọn hiệu quả đối với những bệnh nhân không đủ điều kiện phẫu thuật hoặc không thể can thiệp bằng các phương pháp điều trị triệt căn.

Trong thực hành lâm sàng, RFA thường được bác sĩ chỉ định cho một số loại ung thư cụ thể. Điển hình là ung thư gan nguyên phát và ung thư gan thứ phát (trường hợp ung thư di căn đến gan). Bên cạnh đó, phương pháp này cũng được ứng dụng trong điều trị ung thư thận nguyên phát, ung thư xương di căn và ung thư phổi, đặc biệt khi khối u có kích thước nhỏ và khu trú.

Bạn có thể là đối tượng phù hợp với phương pháp đốt sóng cao tần nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Có nhiều khối u trong cùng một cơ quan hoặc nhiều vị trí khác nhau.
• Khối u nằm ở vị trí khó tiếp cận bằng phẫu thuật hoặc tiềm ẩn nguy cơ cao khi can thiệp.
• Không đủ điều kiện gây mê toàn thân do tình trạng sức khỏe hoặc bệnh lý nền đi kèm.

Nhìn chung, việc chỉ định RFA cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ lưỡng dựa trên đặc điểm khối u, giai đoạn bệnh và tình trạng toàn thân của người bệnh nhằm đảm bảo hiệu quả điều trị tối ưu.

Các bước thực hiện thủ thuật đốt sóng cao tần

Thủ thuật đốt sóng cao tần (RFA) thường được tiến hành dưới gây mê toàn thân nhằm đảm bảo bệnh nhân không cảm thấy đau và luôn trong trạng thái ổn định trong suốt quá trình điều trị. Hiện nay, có hai phương pháp thực hiện phổ biến là tiếp cận qua da bằng kim chuyên dụng hoặc kết hợp trong quá trình phẫu thuật mở.

Trong trường hợp thực hiện cùng phẫu thuật, bác sĩ sẽ tạo một đường rạch nhỏ để tiếp cận trực tiếp vị trí khối u, sau đó đưa kim điện cực vào vùng tổn thương để phá hủy các tế bào ung thư bằng nhiệt năng.

Đối với kỹ thuật RFA qua da, quy trình được thực hiện theo các bước cụ thể như sau:

Sơ đồ này minh họa quy trình RFA nội soi

• Bệnh nhân được gây mê toàn thân hoặc sử dụng thuốc an thần để tạo cảm giác thư giãn. Đồng thời, các thiết bị theo dõi sẽ được kết nối nhằm kiểm soát liên tục các chỉ số sinh tồn trong suốt thủ thuật.
• Bác sĩ sử dụng các phương tiện chẩn đoán hình ảnh như chụp CT hoặc siêu âm để định vị chính xác khối u, từ đó hướng dẫn đưa kim điện cực vào đúng vị trí cần điều trị.
• Tùy thuộc vào kích thước và đặc điểm của khối u, có thể sử dụng một hoặc nhiều kim điện cực, đồng thời điều chỉnh mức nhiệt phù hợp để tối ưu hiệu quả tiêu diệt tế bào ung thư.
• Sau khi mô bệnh lý đã được xử lý hoàn toàn, kim điện cực sẽ được rút ra và kết thúc thủ thuật.

Thời gian thực hiện đốt sóng cao tần phụ thuộc vào số lượng cũng như kích thước của khối u cần điều trị. Thông thường, toàn bộ quá trình kéo dài khoảng: 30 phút – 2 giờ

Do RFA là phương pháp can thiệp xâm lấn tối thiểu với vết chọc nhỏ, nguy cơ chảy máu thấp nên thời gian hồi phục khá nhanh. Một số trường hợp có thể được chỉ định thực hiện ngoại trú, trong khi những bệnh nhân khác cần lưu viện ngắn ngày để theo dõi sau thủ thuật, đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị. 

Tác dụng phụ của kỹ thuật đốt sóng cao tần

Mặc dù đốt sóng cao tần là một thủ thuật điều trị xâm lấn tối thiểu, có độ an toàn cao và được ứng dụng rộng rãi trong điều trị nhiều bệnh lý (đặc biệt là ung thư và các khối u lành tính), phương pháp này vẫn có thể gây ra một số tác dụng phụ nhất định. Tuy nhiên, phần lớn các biểu hiện này thường ở mức độ nhẹ, thoáng qua và có thể kiểm soát được sau can thiệp.

Các tác dụng phụ có thể gặp bao gồm:

• Đau hoặc cảm giác khó chịu tại vị trí đưa kim điện cực: thường là phản ứng tại chỗ, mức độ nhẹ và giảm dần sau vài ngày.
• Triệu chứng giống cảm cúm: có thể xuất hiện sốt nhẹ, mệt mỏi, đau nhức cơ thể trong vài ngày sau thủ thuật do phản ứng viêm của cơ thể.
• Tổn thương mô lành xung quanh vùng điều trị: xảy ra khi nhiệt tác động lan ra ngoài vùng đích, tuy nhiên nguy cơ này được hạn chế nhờ hướng dẫn hình ảnh chính xác trong quá trình thực hiện.
• Nhiễm trùng tại vị trí can thiệp: là biến chứng hiếm gặp nhưng có thể xảy ra nếu không đảm bảo vô khuẩn tuyệt đối.
• Chảy máu hoặc tụ máu tại vị trí chọc kim: thường nhẹ và tự giới hạn, ít khi cần can thiệp y tế chuyên sâu.

Cũng tương tự như các phương pháp điều trị ung thư khác, nguy cơ tái phát khối u vẫn có thể xảy ra sau điều trị bằng RFA. Vì vậy, bệnh nhân cần được theo dõi định kỳ và phối hợp điều trị theo phác đồ cá thể hóa để đạt hiệu quả lâu dài. 

Kết luận

Đốt sóng cao tần (RFA) không phải là “phép màu” thay thế hoàn toàn các phương pháp điều trị ung thư, nhưng là một lựa chọn hiệu quả trong nhiều tình huống cụ thể nhờ tính ít xâm lấn, độ an toàn cao và khả năng kiểm soát khối u tại chỗ. Việc có phù hợp với RFA hay không cần được đánh giá dựa trên loại ung thư, kích thước, vị trí khối u và tình trạng toàn thân của người bệnh. Chủ động thăm khám sớm và tiếp cận đúng phương pháp sẽ là yếu tố quyết định hiệu quả điều trị lâu dài.