Uống thuốc giảm đau nhiều có bị vô sinh không? Cảnh báo từ chuyên gia

Uống thuốc giảm đau nhiều có bị vô sinh không?

Uống thuốc giảm đau nhiều có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, nhưng không đồng nghĩa chắc chắn gây vô sinh. Mức độ tác động phụ thuộc vào loại thuốc, liều lượng, thời gian sử dụng và đặc điểm sức khỏe của mỗi người. Đáng chú ý, một số thuốc giảm đau kháng viêm có thể cản trở quá trình rụng trứng ở nữ giới, trong khi thuốc giảm đau nhóm opioid nếu sử dụng kéo dài có nguy cơ gây rối loạn nội tiết sinh dục ở nam giới.

Cần hiểu rằng không phải tất cả các loại thuốc giảm đau đều có tác động giống nhau đến hệ sinh sản. Một số ảnh hưởng có thể chỉ mang tính tạm thời, nhưng việc tự ý sử dụng thuốc trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ gặp phải các vấn đề sức khỏe khác.

Đối với nam giới

Uống thuốc giảm đau nhiều có bị vô sinh không? Sử dụng thuốc giảm đau trong thời gian dài có thể làm gián đoạn các tín hiệu kiểm soát quá trình sản xuất testosterone ở nam giới

Việc sử dụng thuốc giảm đau kéo dài, đặc biệt là nhóm opioid như morphine, có thể gây ức chế hoạt động của trục hạ đồi – tuyến yên – tinh hoàn. Đây là hệ thống điều hòa quá trình sản xuất hormone sinh dục nam, trong đó có testosterone. Khi nồng độ testosterone suy giảm, nam giới có thể gặp tình trạng giảm ham muốn tình dục, rối loạn chức năng sinh lý và suy giảm chức năng sinh dục.

Về lâu dài, tình trạng thiếu hụt testosterone có thể ảnh hưởng đến chức năng sinh sản. Tuy nhiên, cần phân biệt nguy cơ rối loạn nội tiết với vô sinh nam: không phải mọi trường hợp sử dụng opioid đều bị suy giảm khả năng sinh sản và mức độ ảnh hưởng cần được đánh giá cụ thể.

Đối với các thuốc giảm đau thông dụng khác như paracetamol hoặc NSAIDs, hiện chưa có đủ bằng chứng lâm sàng để khẳng định việc sử dụng thông thường gây vô sinh nam.

>>> Xem thêm: Cách cân bằng testosterone và DHT hiệu quả nhất

Đối với nữ giới

Một số báo cáo cho rằng NSAID những thuốc này có thể cản trở quá trình rụng trứng tự nhiên, đặc biệt là khả năng rụng trứng của buồng trứng

Một số thuốc giảm đau kháng viêm không steroid (NSAIDs) như ibuprofen, naproxen, diclofenac có thể ảnh hưởng đến quá trình rụng trứng, đặc biệt khi sử dụng quanh thời điểm giữa chu kỳ kinh nguyệt.

Nguyên nhân là do nhóm thuốc này ức chế enzyme cyclooxygenase (COX), làm giảm sản xuất prostaglandin – chất có vai trò quan trọng trong quá trình nang trứng trưởng thành và vỡ nang để giải phóng trứng. Khi quá trình này bị cản trở, trứng có thể chậm rụng hoặc không được giải phóng đúng thời điểm, từ đó làm giảm cơ hội thụ thai trong chu kỳ đó.

Tuy nhiên, ảnh hưởng này không đồng nghĩa với tổn thương buồng trứng hay vô sinh vĩnh viễn. Một nghiên cứu đoàn hệ công bố năm 2020 trên 858 phụ nữ đang cố gắng mang thai cũng không ghi nhận mối liên quan giữa việc sử dụng NSAIDs không chứa aspirin hoặc paracetamol và khả năng thụ thai. Điều này cho thấy bằng chứng về tác động của thuốc giảm đau đến khả năng sinh sản ở nữ giới vẫn còn những điểm chưa thống nhất.

Như vậy, uống thuốc giảm đau nhiều không phải nguyên nhân tất yếu dẫn đến vô sinh ở cả nam và nữ. Tuy nhiên, những người thường xuyên phải sử dụng thuốc, đặc biệt là thuốc opioid kéo dài hoặc NSAIDs trong giai đoạn đang cố gắng thụ thai, nên trao đổi với bác sĩ để đánh giá nguy cơ và lựa chọn phương án kiểm soát cơn đau phù hợp. Không tự ý ngưng thuốc đang được kê đơn chỉ vì lo ngại ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.

Những loại thuốc giảm đau nào có thể gây vô sinh? 

Nhóm thuốc giảm đau phổ biến mà mọi người hay tự ý sử dụng: 

• Paracetamol: bằng chứng về ảnh hưởng đến khả năng sinh sản hiện còn hạn chế và chưa thống nhất. Vì vậy người chuẩn bị mang thai thường được khuyên cân nhắc paracetamol thay cho NSAID khi cần giảm đau, nhưng nên hỏi bác sĩ.
• Opioid (tramadol, morphin, codein...): dùng kéo dài được ghi nhận gây suy giảm nội tiết sinh dục ở cả nam và nữ, có thể làm giảm ham muốn, rối loạn kinh nguyệt và giảm sinh tinh. Nhóm thuốc này có chỉ định chặt chẽ và không nên tự dùng.

>>> Xem thêm: Uống Panadol có ảnh hưởng đến tinh trùng không?

Làm gì để hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản khi thường xuyên dùng thuốc giảm đau? 

Không nên tự ý lạm dụng thuốc giảm đau kéo dài, chỉ được sử dụng thuốc giảm đau khi có chỉ định của bác sĩ

Thay vì lo lắng thái quá hoặc tự ý ngưng thuốc đột ngột gây nguy hại cho sức khoẻ, hãy thực hiện các biện pháp dưới đây để giảm thiểu tối đa rủi ro: 

• Chủ động chia sẻ sớm về kế hoạch sinh con hoặc mong muốn duy trì khả năng sinh sản với bác sĩ điều trị để có thể xây dựng một phác đồ dùng thuốc an toàn và phù hợp ngay từ đầu. 
• Trao đổi với bác sĩ về các sự lựa chọn thay thế nếu đang dùng những thuốc gây tác dụng phụ lên hệ sinh sản, vì trong một số trường hợp, việc điều chỉnh liều lượng hoặc đổi sang nhóm thuốc khác vẫn đảm bảo hiệu quả chữa bệnh mà ít gây hại cho tinh trùng hay trứng. 
• Không tự ý mua và sử dụng thuốc cho bản thân, mọi loại thuốc điều trị cần có sự giám sát chặt chẽ của chuyên gia y tế. 
• Trang bị kiến thức đầy đủ về tác dụng phụ của thuốc trước khi bắt đầu điều trị, đặc biệt lưu ý các tác động liên quan đến rối loạn nội tiết, chu kỳ kinh nguyệt hoặc chất lượng tinh trùng. 
• Tuân thủ liều lượng và thời gian dùng thuốc theo chỉ định, việc tự ý tăng hoặc giảm liều có thể gây ra các xáo trộn nội tiết nghiêm trọng khó hồi phục. 
• Cân nhắc thực hiện các xét nghiệm đánh giá khả năng sinh sản định kỳ như một bước kiểm tra sức khoẻ chủ động, giúp phát hiện sớm các bất thường để can thiệp kịp thời. 

Kết luận

Lạm dụng thuốc giảm đau không chỉ tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan, thận, tiêu hóa mà còn có thể ảnh hưởng đến chức năng sinh sản trong một số trường hợp. Tuy nhiên, không nên tự ý ngưng thuốc đang được bác sĩ kê đơn hoặc quá lo lắng khi đã từng sử dụng thuốc giảm đau. Điều quan trọng là dùng đúng hoạt chất, liều lượng và thời gian được hướng dẫn. Người có kế hoạch sinh con hoặc gặp khó khăn trong quá trình thụ thai nên trao đổi với bác sĩ để đánh giá ảnh hưởng của thuốc và có hướng chăm sóc sức khỏe sinh sản phù hợp.